Muzyka
Cztery pory roku Vivaldiego: cztery sonety, które można usłyszeć
Wiosną ptasi śpiew, latem burza, jesienią polowanie, a zimą lód: co przedstawia każdy koncert i czego słuchać na sali.
Zarezerwuj moje miejsca ↗Szybka odpowiedź
Cztery pory roku to cykl czterech koncertów skrzypcowych, od których rozpoczyna się Op. 8 Vivaldiego, wydane w Amsterdamie w 1725 roku; każdy z nich ma trzy części i własny sonet. Wikipedia wymienia obrazy: ptasi śpiew, strumienie i burzę z piorunami w Wiośnie; upał, zimny wiatr i gradobicie w Lecie; taniec żniwny i polowanie o świcie w Jesieni; drżenie na lodzie i ciepło przy ognisku w Zimie. Na żywo można śledzić opowieść, którą odgrywają skrzypce solo i smyczki.
Cztery koncerty w skrócie
| Pora roku | Co przedstawiają sonety i muzyka |
|---|---|
| Wiosna | Ptasi śpiew, szemrzące strumienie, grzmoty, śpiący pasterz i tańczący pasterze |
| Lato | Leniwy upał, kukułka i turkawka, zimny północny wiatr i niszczycielskie gradobicie |
| Jesień | Taniec żniwny, śpiący po biesiadzie i polowanie o świcie |
| Zima | Drżąc na lodowatym śniegu, ogień w kominku i ostrożny spacer po lodzie |
Skąd pochodzi ten zbiór
Według Wikipedii „Cztery pory roku" ukazały się w 1725 roku w Amsterdamie jako część „Il cimento dell'armonia e dell'inventione", Op. 8, i są pierwszymi czterema z zestawu dwunastu koncertów. Encyklopedia dodaje, że powstały około 1718–1723 roku, gdy Vivaldi był nadwornym mistrzem kapeli w Mantui, choć jeden z badaczy opowiada się za wcześniejszą datą. Strona opisuje Wenecję jako rodzinne miasto Vivaldiego. W programie florenckim zbiór jest najbardziej znaną pozycją i to jego strona koncertu wymienia jako pierwszy.
Muzyka, która opowiada historię
Każdy koncert łączy się z sonetem, a każdy sonet ma trzy części odpowiadające trzem częściom koncertu. Autor sonetów jest nieznany, a Wikipedia zauważa, że Vivaldi mógł napisać je sam. To zestawienie czyni zbiór, jak ujmuje to strona, jednym z najwcześniejszych szczegółowych przykładów muzyki programowej, czyli muzyki przedstawiającej historię lub scenę. Każdy koncert podąża za schematem szybko – wolno – szybko. Jeśli przeczytasz sonet przed koncertem, możesz śledzić, co robi skrzypce: burza nie jest abstrakcyjnym pojęciem, lecz pędem szybkich nut, a zamarznięte jezioro to niepewna, ślizgająca się linia.
Wiosna i lato
Wiosna zaczyna się śpiewem ptaków i szemrzącymi strumieniami, potem nadchodzi burza, po niej część wolna, w której pasterz śpi obok szczekającego psa, a finał to taniec pasterzy i nimf przy dźwiękach dud. Lato otwiera się upałem, który osłabia ludzi i stada, dodaje nawoływanie kukułki i turkawki, przynosi zimny północny wiatr, a następnie burzę kończącą się niszczycielskim gradem. W małym zespole burzę usłyszysz jako wezbranie niższych smyczków i poryw solisty, przy czym każdy muzyk jest osobno widoczny i słyszalny.
Jesień i zima
Jesień otwiera się tańcem wieśniaków przy żniwach, przechodzi do biesiadników śpiących po biesiadzie i kończy się polowaniem o świcie, z rogami i psami, w którym ginie zwierzyna. Zima, w tonacji molowej, zaczyna się drżeniem na lodowatym śniegu i tupaniem nóg, oferuje przytulną część wolną przy kominku z deszczem za oknem i kończy się ostrożnym spacerem po lodzie, który może pęknąć. Kontrast między przytulną częścią wolną a surowymi częściami skrajnymi to jeden z najsłynniejszych efektów tego zbioru, znacznie wyraźniejszy na żywo niż z głośnika.
Dlaczego kameralny zespół na żywo pomaga
Wikipedia podaje, że muzyka kameralna to muzyka na niewielki zespół, zwykle z jednym wykonawcą na głos. W utworze takim jak ten oznacza to, że można śledzić solistę i obserwować, jak przebiegają poszczególne linie. Niektóre szczegóły łatwo przeoczyć na nagraniu: wiolonczela odpowiadająca skrzypcom, wznoszący się pośpiech przekazywany od muzyka do muzyka, nagła cisza. Strona rezerwacji nie mówi, który z czterech koncertów ani jaka ich część jest wykonywana, i nie publikuje kolejności utworów, więc powyższe szczegóły należy czytać jako podróż po całym zbiorze, a nie obietnicę programu wieczoru.
Historia nagrań i dlaczego brzmi znajomo
Wikipedia śledzi współczesną popularność zbioru poprzez nagrania. Wymienia nagranie Alfredo Campoliego, uważane za pochodzące z 1939 roku, jako najwcześniejsze, oraz odnotowuje pierwsze właściwe nagranie elektryczne Bernardina Molinariego z 1942 roku i amerykańskie nagranie Louisa Kaufmana z 1947 roku, które w znacznym stopniu przywróciło Vivaldiego publiczności w całej Europie i Ameryce. Podaje, że do 2011 roku istniało około tysiąca nagranych wersji. Dlatego początek Wiosny jest rozpoznawalny nawet dla osób, które nie znają jego nazwy: od dziesięcioleci jest grany w filmach, reklamach i poczekalniach. Usłyszenie go na żywo, we Florencji, przywraca zaskoczenie muzyką, która została napisana do wykonywania w sali.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zostaną zagrane wszystkie cztery pory roku?
Strona wymienia Cztery pory roku bez ustalonej kolejności utworów. Sprawdź program, który otrzymasz; ta strona nie może obiecać listy utworów.
Kto stoi za sonetami?
Ich autor jest nieznany; Wikipedia podaje, że Vivaldi mógł napisać je sam.
Kiedy dzieło zostało opublikowane?
W 1725 roku w Amsterdamie, jako część Op. 8.
Czy muszę najpierw przeczytać sonety?
Nie, ale to pomaga, ponieważ każdy sonet odpowiada trzem częściom swojego koncertu.
Źródła